Frascati czyli tzw. Park Kultury i wypoczynku opadający estakadą od znajdującego się za budynkiem IMCY na Konopnickiej Muzeum Ziemi w stronę Czerniakowskiej aż ku Wiśle. To Frascati dawno za mną chodziło. Tę opadającą w dół estakadę dla pieszych nie wiedzieć czemu nazwano dziś jak ulicę: imieniem księdza Stanka. Tak, że adresowa ulica Frascati biegnie nieco ukryta schowana w plątaninę nazw krótkich a pobocznych: Na Skarpie, Konopnickiej, Prusa, Francesco Nullo. Namnożon ulic i skwerów a przecież cała ta okolica to jedno tradycyjne – Frascati.
Co to jest Frascati ? Niewielu je pamięta. A przecież jest, było i ma dwuwiekowa tradycję. Spotykamy je wspomniane u Gojawiczyńskiej w „Dziewiczętach z Nowolipek” „Bronia była ze swoją panią po lekcji we Frascati, w pięknym ogrodzie, gdzie wpuszczają tylko za biletami wstępu Pola Gojawiczyńska”
Ulica w Warszawie nazwana tak od małej miejscowości letniskowej pod Rzymem, której imię stało się nazwą dla niejednego europejskiego ogrodu. W czasie mego dzieciństwa to już była niewielka uliczka, nieopodal Sejmu. Mieszkali przy niej notable z Władysławem Gomułką na czele. Za nią rozpościerał się tzw. Park Kultury i Wypoczynku wykonany bodaj na któryś Światowy Zjazd Młodzieży. Przyozdobiony estakadami i fontannami, które jakoś nigdy nie ożyły ani swobodną, ani zorganizowaną rozrywką. W mojej pamięci, jeśli nie wyobraźni, pozostał jakiś spacer z Ojcem po tym terenie. Musiałem mieć cztery, góra sześć lat. A więc gdzieś między 58 a 60 rokiem pamiętam zafascynował mnie tam labirynt ułożony z żywopłotu. Pewnie nie wysoki był ten żywopłot lecz wyższy od dziecka, które pod kontrolą rodziców w nim sobie bładziło. – Czy nie wtedy po raz pierwszy usłyszałem o Minosie i Nici Ariadny ? – Nikt poza mną tego labiryntu nie pamięta ale wspomnienia związne z tym ternenem są żywe. Napewno w latch pięćdziesiątych na rogu Książęcej i Rozbratu funkcjonował zachowany do dziś krąg taneczny. Ktoś pamięta, że między wojnami był tam Lunapark. Tak przeze mnie nazwane „Ogrody Frascatii” narodziły się w połowie XVIII wieku jako Ogrody na Górze.
Krąg Taneczny u zbiegu Rozbrat, i Książęcej Tyle pozostało po ludowych zabawach PRL-i
Historia Frascati zaczyna się ok. 1779 roku, gdy wytyczono tu aleję wiodącą od ulicy Wiejskiej do otoczonej ogrodem rezydencji starszego brata Króla Stanisława – księcia podkomorzego Kazimierza Poniatowskiego. Po jego śmierci Frascati zmieniało właścicieli ok. 20-krotnie.
Z bardziej znanych wspomnieć trzeba senatora Mikołaja Nowosilcowa oraz rodzinę hrabich Branickich. W XIX w. Szymon Chovot urządził tu ogród rozrywkowy nazwany Frascati.
Jego nazwa wywodzi się od obfitującego w zieleń włoskiego miasteczka. W latach 50. ubiegłego wieku na terenie ogrodów podkomorzego stworzono Centralny Park Kultury, którego główna aleja ciagnąaa sią od monumentalnych schodów na osi ulicy Prusa po brzeg Wisły.
A więc – głową w dół. Ruszyłem. Andrzejowi przedstawiłem projekt kosztorysu Frascati na milion złotych. To w sumie niewielkie pieiądze jak na warszawskie obyczaje, gdzie Stołeczna Estrady potrafiła na samą Paradę Teatralną z Doliny wydać 400 tys. zł. Tyle samo, co mnie całe trzy miesiące zabaw w Dolinie kosztowało. Ale największe pieniądze szły przy takich okazjach na wynajem. Według takiego też wzoru wykonałem kosztorys dla Urbańskiego, gdzie najwyższą pozycją był wynajem sceny na 100 dni ze stołecznej Estrady. Urbański przyjął to bez zastrzeżeń. Kosztorys leżał w jego gabinecie chyba ze dwa tygodnie, aż w końcu któregoś kwietniowego dnia rozbiłem obozowisko w jego gabinecie i z pomocą bardzo miłej i świetnie zorganizowanej Ewy Frydrychowicz – wydobyłem parafę od satrapy. Reszta to już była formalność, która suma sumarum skończyła się zarządzeniem Prezydenta Kaczyńskiego, który zwiększył załącznik budżetowy Dzielnicy Śródmieście o 1320 tys. zł – z przeznaczeniem dla moejgo Domu Kultury. Ja ruszyłem do pracy. Radni dostali szału.
Zygmunt Vogel - Ogród Kazmierza Poniatowskiego
Nie rozumiałem, właściwie do dziś nie pojmuję o co tak naprawdę chodziło. Dlaczego wiele osób ( choćby taki Pietkiewicz czy dyrektor Stołecznej Estrady Matusiak) mogą obracać ogromnymi kwotami, a nawet je delikatnie mówiąc czasem dość swobodnie rozkurzać – pojawienie się jednak w moim ręku kwot desygnowanych z woli prezydenta Kaczyńskiego, a umożliwiających wyrwanie się z dotychczasowej ogródkowej „parcianości” wzbudziło takie szaleńcze ataki. Zwołano wręcz sesję rady, na której potępiono w czambuł wszystkie moje projekty, zarzucono mi rozrzutność, skierowano adres do prezydenta Kaczyńskiego by odebrał mi przyznane pieniądze. Uruchomiono Telewizję. Przewodnicząca rady wykrzykiwała do kamery, że dom kultury marnotrawi środki i ( w czasie gdy w szaleńczym tempie powstawała ogródkowa dekoracja) – wskazywała na moje skromne spracowane namioty mówiąc, że przecież to, co jest na Frascatii nie może kosztować dziesiątek tysięcy złotych. Do gardła też skoczyła mi Gazeta Wyborcza publikując paskudny tekst zatytułowany „Pan na Smolnej” – tekst, który był streszczeniem wszystkich żali radnych i pracowników nie potrafiących się pogodzić z wizją Domu Kultury skierwoanego do szerokiej publiczności, a nie do urzędników i znajomych królika.
Ja jednak nie wielką na to wszystko zwracałem uwagę, gdyż od pierwszych dni czerwca wiedziałem, że słowo stanie się ciałem i pieniądze dostanę. Z tą wiedzą, którą każdy szanujący się dyrektor instytucji kultury posiada około października, listopada roku poprzedzającego sezon rzuciłem się do cyzelowania imprezy na Frascati i pośpiesznie projektowałem nową aranżację przestrzeni.
O programie nawet nie wspominam, bo to było dziecinnie proste. Jednak wydanie w ciągu dwu miesięcy i wykonanie w kilka tygodni prawie 400 tysięcy złotych nie było sprawą łatwą. I tu pomocnikiem nieocenionym okazał się polecony mi przez przyjaciół specjalista od Zamówień Publicznych pan Wojciech Gruz.
Gruz to rzadkie połączenie inteligencji, pewnej wrażliwości i czegoś co można by nazwać urzędniczą wyobraźnią. W ciągu kilku dni uprządkował procedurę, podsunął mi kilka sensownych zarządzeń, a przede wszystkim zorganizował przetarg, który pozwolił mi wybrać wykonawcę w ciągu dosłownie kilku dni. A wykonawca, którym została –znakomita firma Blu-Box pani Zielińskiej zatrudniwszy do pracy znakomitych modelatorów z Teatru Wielkiego podjęła się wykonać nową aranżację teatru dosłwonie w ciągu miesiąca. Podjęła się i ku zdumieniu wszystkich wykonała.
Projekt firmy Blue-Box (Majka Zielińska)
Oczywiście – wykonał jako, że znanłem ją nie od wczoraj. Nie nie była to żadna rodzina moja, ani też członka komisji przetargowej ale osoba rekomendowana, która niejeden już mój ogródek widziała i była w stanie przygotować projekt szyty na moją miarę. Tę jednak informację, za którą ruszy dziesiątek domniemań musiałem najgłębiej ukrywać. Choć wszystko niby zgodne z prawem to jednak obce duchowi najbardziej korupcjogennej ustawy jaką unia europejska z siebie wydała w postaci prawa określającego zasady organizowania zamówień publicznych. Praw, które w istocie sprowadza się do tego, że inwestor ma obowiązek wybierać z pośród oferentów nieznanych, każda rekomendacja może zostać uznana za podejrzaną, jedynym wyznacznikiem prawidłowości przetargu jest cena lecz każdy z uczestników postępowania może wstrzymać na miesiące jego wdrożenie oprotestowując przetarg w procedurze, która trwać może nawet kilka miesięcy.
Projekt firmy Blue-Box (Majka Zielińska)
Trzeba było mistrza jakim okazał się mający doświadczenie w pracy Teatrze Roma a także w ministerstwie Pracy pan Gruz, by połaczyć przepisy dotyczące działalności artystycznej z wszystkimi procedurami urzędniczymi tak, że nikt nigdy, nawet w trwającym po dziś dzień szale oskarżeń nie zdołał mi zarzucić naruszenia przepisów przy zrealizowaniu budowy Letniego Teatru w równe czterdzieści dni. Pieniądze na koncie Domu Kultury pojawiły się 5 lipca. 15 sierpnia 2005 roku nowa aranżacja teatru ogródkowego z kurtyną, zapleczem, trejażami i budką suflera, z metalowymi altanami, które zaopatrzyłem w rynny, z lampami ogrzewającymi widownię – wszystko zostało wykonane. Spełnił się na Frascatii – Cud.
Zanim jednak do tego doszło musieliśmy przeżyć dwa i pół miesiąca. Imprezę bowiem uruchomiliśmy tym razem z początkiem czerwca. Moi odziedziczeni, nie możliwi do zwolnienia a zjednoczeni już w związek zawodowy pracownicy techniczni i impresaryjni schrzanili, co tylko było do schrzanienia więc nawet duży namiot estradowu pojawił się z opóźnieniem. No ale się pojawił. Zaczęliśmy czerwcu – Festiwalem Literatury, który miał być formą kiermaszu polskich książek.
Przy tej okazji nawiązałem współpracę z panią Ireną Koźmińską, żoną byłego ambasadora Polski w Stanach Zjednoczonych i prezesa Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności, koleżanką z Rejtana Małgosi Naimskiej i organizatorką akcji pt. Cała Polska Czyta Dzieciom. Kożmińską przysłała mi Małgosia prosząc bym pomógł jej przy zorganizowaniu akcji. Pomogłem na ile byłem w staniechoć, gdym się zwrócił w tej sprawie pisemnie mojej „przełożonej” ani w głowie było odpowiedzieć mi pisemnie.
Wiedziała widać, że nic tak nie plami jak ten stale kaleczony przeze mnie papier.
Było jednak chłodno i zbyt wiele osób się nie pojawiło. Zresztą miejsce było nowe, niewypromowane. Jednak skoro scena stanęła każdego dnia prezentowaliśmy zgodnie z ukszatłtowaną w Dolinie Szwajcarskiej tradycją – a to teatr, piosenkę, literaturę, taniec i kabaret. Na widowni było po kilkadziesiąt osób. Napisałem manifest. I pierwszy programik został wydany.
, którą zamknięto brutalnie rękami Cimoszewicza ( był wicepremierem, ministrem sprawiedliwości i prokuratorem generalnym w rządzie Pawlaka) , lecz przy aplauzie Gazety Wyborczej – bardziej kibicującej Marianowi Terleckiemu, nawet Mariuszowi Walterowi z głębokiej komuny niż Mirkowi Chojeckiemu, z którym Michnik pierwsze opozycyjne kroki stawiał.
